Alışveriş yapmak kimilerine göre zevklidir. Bazılarımız içinse kabus. Özellikle de beyler için durum genellikle böyle. Bu abartılı kabus benzetmesinin gerçek olmaması için işte sizlere bazı yararlı bilgiler. Alışveriş yaparken dikkat etmemiz gereken bazı şeyler var.

Haklarınız; Satın aldığınız mallardan belirli standartları bekleme hakkına sahipsiniz. 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’ a göre malların taşıması gereken özellikler şunlardır.

Tatmin Edici Kalite; Satın aldığınız malın varsa standardına uygun olarak piyasaya sunulması zorunludur. Eğer herhangi bir standart yoksa o malın tatmin edici kalitede satılması zorunludur. Mallar küçük ayıpları dahi taşımamalıdır.

Kullanım Amacına Uygun; Satıcı kullanım amacınızı dikkate almalı ve bu amaca uygun olan malı satmalıdır.

Tanımlandığı Biçimde; Satın aldığınız mal ambalajının üzerinde, tanıtım işaretinde veya kullanma kılavuzunda belirtilen ya da satıcı tarafından vaat edilen özellikleri taşımalıdır.
Bu haklar indirimli satışlar içinde geçerlidir.

İşler Ters Giderse; Satın aldığınız malın ayıplı olduğunu anlamanız halinde ürünü teslim aldığınız tarihten itibaren 15 gün içinde satıcıdan;
:: Ayıplı malın değiştirilmesini,

:: Ödediğiniz bedelin iadesini,

:: Ayıbın neden olduğu değer kaybının bedelden indirilmesini,

:: Ücretsiz olarak tamirini talep edebilirsiniz.

Bunlar sizin yasal seçimlik haklarınızdır.

Eğer ayıp gizli nitelikte ise veya ayıp hile ile gizlenmişse, satıcı 15 gün içerisinde kendisine başvurulmadığını ileri sürerek sorumluluktan kurtulamaz.

Satıcı daha uzun bir süre garanti vermemiş ise, gizli ayıbı olan mala karşı hakkınızı aramak için kanuni süreniz iki yıldır. Verilen malın ayıbı hile ile gizlenmişse, satıcı 2 yıllık zaman aşımı süresinden yararlanamaz.

Bir malı satın aldığınızda bu sadece konuşma biçiminde olsa bile siz ve satıcı bir sözleşme yapmışsınız demektir. Satın aldığınız mal ile ilgili olarak ortaya çıkan sorunu, satıcı ya da imalatçı veya ithalatçı çözmek zorundadır.

Size hediye olarak verilen bir malın hatalı olduğu ortaya çıkarsa, bu malı satıcıya geri götürmek satın alan kişiye düşer. Ancak, bazı mağazalar hediye malın kendi mağazalarından satın alındığına dair kanıtlarınız olması şartıyla şikayetinize çözüm getirmeye çalışacaktır.

Ayıplı bir malın neden olduğu bir kaybınız olması halinde zararınızın karşılanmasını talep edebilirsiniz.

Eğer;
:: Ayıptan size söz edilmişse yahut ayıplı mal satan bir yerden alışveriş yapmışsanız,

:: Hasara (zarara) kendiniz neden olmuşsanız,

:: Antika veya ikinci el mallar, yahut tamire ihtiyaç duyulan bir mal aldıysanız, bu haklardan yararlanmanız mümkün değildir.

Şikayet Ederken; Mümkünse hemen satın aldığınız malı da yanınıza alarak alışveriş yaptığınız yere geri gitmelisiniz. Gidemiyorsanız telefon etmelisiniz. Varsa faturanız veya satın aldığınıza dair diğer kanıtlarınızı yanınızda götürün. Sorun çözümleninceye kadar daha fazla ödeme yapmamaya dikkat edin. Ancak, imzaladığınız sözleşmelerde sakınca yaratacak bir durumun olup olmadığını kontrol edin.

Telefonla Yapılan Şikayetlerde;
:: Söylemek istediklerinizi kontrol edin

:: İlgili fatura ya da belgeleri hazır bulundurun.

:: Konuştuğunuz kişinin adını öğrenin.

:: Yaptığınız konuşmanın saatini,tarihini ve konuşulanları yazın.

:: Özellikle şikayetiniz ciddi ise bu konuşmayı takiben dilekçe de gönderin.

Yazılı Şikayetlerde;
:: Malın özelliklerini, nerede ve ne zaman satın aldığınızı ve ne kadar para ödediğinizi anlatın.

:: Sorunun ne olduğunu, o ana kadar neler yaptığınızı, kimlerle konuştuğunuzu ve neler olduğunu açıklayın.

:: Ne yapılmasını istediğinizi söyleyin.

:: Dilekçenizin yerine ulaştığını belgeleyebilmeniz için özel posta (iadeli-taahhütlü) kullanmayı tercih edin.

:: Gönderdiğiniz bütün dilekçelerin kopyalarını elinizde bulundurun. Makbuz veya garanti belgesi gibi belgelerin aslını değil kopyalarını gönderin.

Garanti;
:: Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’ nca belirlenen sanayi malları için imalatçı/ithalatçı garantisi bulunmaktadır. Bu garanti yasal haklarınızın yerine değil yasal haklarınıza ilavedir ve bazen verilen garantilerin süresi yasal haklarınızın üzerinde olabilmektedir.

:: Garantiler şikayet etmeniz gerektiği durumlarda size yararlı bir destek veren ek haklar sağlar. Garantiler açık, anlaşılır olmalı ve satın almayı gerçekleştirmeden önce görmeniz sağlanmalıdır.

:: Unutmayın bir çok sanayi malının (tam listeyi Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’ndan alabilirsiniz.) bakım onarım servislerinin kurulması, yeteri teknisyen kadrosu ile yedek parça stoku bulundurulması zorunludur. İster garanti kapsamında ister garantisi bitmiş olsun. Bakanlıkça ilan edien sanayi mallarının tamir süresi 30 iş gününü geçemez.

Tanıtma Ve Kullanma Kılavuzu;
Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca belirlenen gerek yurt içinde üretilen gerekse ithal edilen sanayi malının bakım onarım ve kullanılmasını gösteren türkçe tanıtma kılavuzlarıyla satılması yasal bir zorunluluktur. Alışverişlerinizde lütfen kullanma kılavuzu olan malları tercih ediniz.

Yanıltıcı Fiyatlar;
Satıcıların mallar hakkında yanıltıcı fiyatlar öne sürmeleri suçtur. Bir fiyatla ilgili olarak ciddi bir biçimde yanıldığınızı düşünüyorsanız satıcının bulunduğu yerdeki Tüketici Sorunları Hakem Heyeti ya da Sanayi ve Ticaret Bakanlığı İI Müdürlükleri’ ne başvurun ve konuyu araştırmalarını söyleyin.

Sipariş Yolu İle Satın Alınan Mallar;
Sonradan teslim gerektiren veya stokta bulunmayan bir mal sipariş ettiğinizde -mobilya gibi- mümkünse bu siparişe ilişkin yazılı bir sözleşme yapınız. Bu sözleşmede siparişinizin teslim tarihi mutlaka yer almalıdır. Eğer böyle bir tarih belirlemediyseniz dahi mal makul bir sürede size ulaştırılmalıdır. Eğer makul bir sürenin geçtiğini düşünüyor ve daha fazla beklemek istemiyorsanız satıcıya, belirli bir tarihte mal size ulaşmazsa paranızın iade edilmesini istediğinizi söyleyin. Bir mal sipariş ettiğinizde satıcı ile bir fiyat üzerinde anlaşmalısınız.

Peşin Ödeme;
Malı teslim almadan peşin ödemede bulunmak bazı açılardan riskli olabilir. Firmanın iflas etmesi durumunda peşin ödediğiniz miktarı kaybedebilirsiniz. Peşin ödeme, bir malın ayırtılması için depozit verilmesi şeklinde olabilir. Eğer fikrinizi değiştirirseniz büyük bir olasılıkla paranızı geri alamayabilirsiniz. Çünkü bu sözleşmeden caymanın cezai şartı olarak kabul edilecektir.

Başka Neler Yapılabilir?
Bir şikayetin çözümlenmesinde zorlanıyorsanız daha fazla çaba gösterin. Size zorluk çıkaran veya yardımcı olmayan satıcıya, hakem heyetine gideceğinizi söylemeniz bile şikayetinizin çözümü için yeterli olabilecektir. Haklı olduğunuza inanıyorsanız, hakkınızı aramak için size gösterilen tüm yollara başvurun. Zira böyle bir durumda hakkınızı aramamanız sadece o mal veya hizmet nedeniyle sizin zarara uğramanız değil, aynı zamanda tüketiciye saygılı olmayan satıcıyı ödüllendirmek ve başka tüketicilerin de benzer mağduriyetlere uğramasına sebep olmak anlamına gelir.

Satıcıyla yaptığınız bütün görüşmeler sonucunda sorununuz çözüme ulaşmamışsa veya sonuçtan memnun değilseniz yukarıda açıklanan kurumlara başvurabilirsiniz.

TÜRK STANDARTLARI ENSTİTÜSÜ
TÜKETİCİ BÜLTENİ