G?da ve G?da ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerin Piyasa Gözetimi,

Kontrolü ve Denetimi ile ??yeri Sorumluluklarına Dair Yönetmelik

B?R?NC? BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan?mlar

Amaç

Madde 1 - Bu Yönetmeli?in amac?, g?da ve g?da ile temas eden madde ve malzemelerin güvenli?inin ve kalitesinin temini için piyasa gözetimi, kontrol ve denetim hizmetleri ile i?yeri sorumluluklarına ili?kin usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

Madde 2 – Bu Yönetmelik; g?da ve g?da ile temas eden madde ve malzemelerin güvenli?inin ve kalitesinin temini için tüm piyasa gözetimi, kontrol ve denetim hizmetleri ile izlenebilirlik, i?yeri sorumluluşu ve itiraz hakk?na ili?kin usul ve esasları kapsar.

Tan?mlar

Madde 4 – Bu Yönetmelikte geçen;

Akış ?eması: Belirli bir g?da maddesinin hazırlanması, i?lenmesi, imalat?, ambalajlanması, depolanması, nakliyesi, da??t?mı, sat??a sunulması veya arz?nda kullan?lan a?amalar ya da i?lemler dizisinin sistematik olarak gösterilmesini,

Ambalaj veya ambalaj materyali: G?da maddelerini d?? etkenlerden koruyan ve içine konan g?da maddesini bir arada tutarak ta??ma, depolama, da??t?m, tan?t?m ve reklam gibi pazarlama i?lemlerini kolayla?t?ran veya g?da maddeleri ile temasta bulunmak üzere üretilen plastik, cam, seramik, ka??t, metal, ah?ap ve/veya bunların karşı?mından elde edilen materyalleri, ambalaj veya kab?n kendisini,

Ambalajlama: Bir g?dan?n bir ambalaja veya kaba söz konusu maddelerle doğrudan temas edecek biçimde yerle?tirilmesini,

Bakanlık: Tar?m ve Köyi?leri Bakanlı?ını,

Birincil üretim: Avlama, toplama, balıkç?lık, hasat, sa??m ve kesim öncesi hayvanların çiftlikte yeti?tirilmesi dahil üretimi,

Biyosit: Herhangi bir zararlı organizmay? ortadan kaldıran, faaliyetini önleyen, zararsız hale getiren, üreme ve ço?almasını durduran ya da organizman?n etkisini kontrol altına alan kimyasal ya da biyolojik kökenli maddeleri,

Bula?ma: Bir tehlikenin bulunması veya ortaya çıkması durumunu,

Çapraz bula?ma: Mikroorganizmaların bulundukları ortamdan bula?ma olmamı? tüketime hazır g?dalara ta??nması durumunu,

Denetim: Bakanlık tarafından g?da kontrol hizmetlerinin yürütülmesi ve/veya doğrulanması için yapılan i?lemleri,

Depo: G?da ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemeleri muhafaza etmek amac?yla ürünün özelliğine göre tesis edilen yerleri,

Depolama: G?da ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemelerin doğal yapılarını bozmayacak koşullarda ve tekniğine uygun olarak saklanması i?lemini,

Dezenfeksiyon: G?da maddelerine ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemelere bula?may? önlemek amac?yla, g?da maddesinin ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemelerin özelliklerini etkilemeden fiziksel ve/veya kimyasal yollarla ortamdaki mikroorganizmaların arındır?lması i?lemini,

Do?rulama : Belirtilen ?artların karşıland???na ili?kin objektif kan?tların incelenerek veya göz önünde bulundurularak yapılan kontrol ve denetimi,

Dü?ük asitli konserve g?da: Hermetik olarak kapanabilen kaplarda ve ticari steriliteyi sa?layacak ?sıl i?lem uygulanmı?, pH değeri 4.6 ve su aktivitesi 0.85′den yüksek olan, normal ?artlarda oda sıcaklı??nda muhafaza edilen ve da??t?lan g?da maddesini,

Düzeltici faaliyet: HACCP plan?nda kritik kontrol noktasında kritik limitin d???na çık?ld??? saptandışında uygulanması gereken i?lemi, yapılacak faaliyeti,

Geçerli k?lma: Özel kullan?m amac?na veya uygulamasına yönelik gerekliliklerin karşıland???na ili?kin objektif kan?tlar doğrultusunda yapılan kontrolü,

G?da/G?da maddesi: Tütün ve sadece ilaç olarak kullan?lanlar hariç olmak üzere; içkiler ve sak?zlar ile hazırlama ve i?leme gere?i kullan?lan maddeler dahil, insanlar tarafından yenilen ve/veya içilen ham, yarı mamul veya mamul her türlü maddeyi,

G?da ile temasta bulunan madde ve malzemeler: G?da ile temasta bulunan veya bulunmak üzere imal edilen her türlü madde ve malzemeleri,

G?da maddesi etiketi: G?da maddesini tan?t?c? her türlü yaz?lı veya basılı bilgi, marka, damga ve i?aretleri içeren ve g?da ile birlikte sunulan veya ambalaj?nda basılı bulunan tan?t?m bilgilerini,

G?da güvenli?i: G?dalarda olabilecek fiziksel, kimyasal, biyolojik ve her türlü zararların bertaraf edilmesi için alınan tedbirler bütününü,

G?da katk? maddesi: Tek ba??na g?da olarak tüketilmeyen, g?da ham maddesi ve/veya g?da i?lemeye yard?mc? madde olarak kullan?lmayan, tek ba??na besleyici değeri olan veya olmayan; seçilen teknoloji gere?i kullan?lan i?lem sırasında kalınt? veya türevleri mamul maddelerde bulunabilen, g?daların hazırlanması, tasnifi, i?lenmesi, ambalajlanması, ta??nması, depolanması ve da??t?mı sırasında g?da maddelerinin tat, koku, görünü?, yap? ve di?er niteliklerini korumak, düzeltmek veya istenmeyen değişikliklere engel olmak amac?yla kullan?mına izin verilen maddeleri,

G?da i?lemeye yard?mc? maddeler: Tek ba??na g?da bile?eni olarak kullan?lmayan, belirli teknolojik amaca yönelik olarak hammadde, g?da veya bile?enlerinin i?lenmesi veya üretimi sırasında kullan?lan; son üründe kendisi veya türevlerinin kalınt?larının bulunması kaçınılmaz olan ancak, kalınt?sı sa?lık aç?sından risk oluşturmayan maddeleri,

G?da kodeksi: Türk G?da Kodeksini,

G?da kontrolörü/G?da denetçisi: G?da kontrol ve g?da denetim i? ve i?lemlerini yerine getirmek üzere ilgili konuda asgari lisans düzeyinde e?itim almı?, Bakanlık tarafından e?itim verilerek yetkilendirilmi? olan kişileri,

G?da kontrolör yard?mc?sı/Yard?mc? denetim elemanı: G?da kontrolörü/g?da denetçisine g?da ve g?da ile temas eden madde ve malzemelerin kontrol ve denetim i?lemlerinde yard?mc? olmak üzere Kanunun yürürlü?e girdi?i tarihten önce g?da kontrolörüne yard?mc? eleman olarak Bakanlık tarafından yetkilendirilmi? kişiler ile Sa?lık Bakanlı??ndan Bakanlı?a atamaları yapılan ve Bakanlıkça hizmet içi e?itimi verilmi? Çevre Sa?lık Teknisyenlerini,

G?da maddeleri üreten i?yeri: G?da maddelerinin ham maddeden başlayarak; depolama, tasnif, i?leme, değerlendirme, dayanıklı hale getirme, ambalajlama i?lerinden bir veya birkaçının yapıld??? ve g?da maddeleri sat?? yerlerine gönderilmek üzere depoland??? tesisler ile bu tesislerin tamamlay?c?sı sayılacak yerlerin tamamını,

G?da maddeleri üreten ve satan i?yeri: G?da maddelerinin ham maddeden başlayarak depolama, tasnif, i?leme, değerlendirme, dayanıklı hale getirme, ambalajlama i?lemlerinden bir veya bir kaçının yapıld??? ve her türlü ham, yarı mamul ve mamul g?da maddelerinin toptan veya perakende da??t?m ve sat??ının yapıld??? ve bunların sat?? için depoland??? yerleri,

G?da maddeleri sat?? yeri: Her türlü ham, yarı mamul ve mamul g?da maddelerinin toptan veya perakende da??t?m ve sat??ının yapıld??? ve bunların sat?? için depoland??? yerleri,

G?da ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten, satan i?yeri: G?daları d?? etkilerden koruyan, ta??ma, depolama, da??t?m, tan?t?m i?lemlerinde kullan?lan ve Türk G?da Kodeksinde tan?mlanan g?da ile temasta bulunan madde malzemelerin tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretim, i?leme ve depolama ve/veya sat?? i?lemlerinin yapıld??? tesisler ile bu tesislerin tamamlay?c?sı sayılacak yerlerin tamamını,

G?da i?i: Kâr amaçlı olsun veya olmasın, özel ya da kamusal olarak, g?dan?n üretimi, i?lenmesi ve da??t?mının herhangi bir a?amasıyla ilgili herhangi bir faaliyetin yürütülmesini,

G?da i?letmecisi: ?thal ettikleri, ürettikleri, i?ledikleri, imal ettikleri, depolad?kları nakil veya da??t?mını yaptıkları, sat??a ve tüketime sundukları g?da maddelerinin Türk g?da mevzuat? ?artlarına uygunluşundan sorumlu olan gerçek veya tüzel kişileri,

Gözetim: Bir veya daha fazla say?da g?da i?letmesinin, g?da i?letmecisinin ve faaliyetlerinin dikkatli bir şekilde incelenmesi,

HACCP: Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları olarak tan?mlanan, g?da güvenli?i için önemli olan tehlikeleri tan?mlayan, değerlendiren ve kontrol eden sistemi,

HACCP plan?: ?lgili ürünün üretim sürecinde g?da güvenli?i aç?sından önemli olan tehlikelerin kontrol altında tutulduşundan emin olmak amac?yla HACCP ilkelerine uygun olarak hazırlanmı? doküman?,

HACCP sistemi: HACCP plan? veya planlarını yürütmek ve amaçlarını yerine getirmek için gereken organizasyon yap?sı, prosedürleri, süreçleri ve kaynakları,

HACCP izleme: Kritik Kontrol Noktasının kontrol altında olup olmadığının değerlendirilmesi amac?yla kontrol parametrelerinin gözlem veya ölçümlerinin planlı bir sırada yürütülmesini,

HACCP tetkiki: HACCP plan? ve buna ili?kin sonuçlar dahil, HACCP sisteminin planlanmı? düzenlemelere uyup uymad??ını, etkili biçimde uygulan?p uygulanmad??ını ve amaçlarının yerine getirilmesi için uygun olup olmadığını saptamak üzere yapılan kontrol ve denetimi,

Ham madde: G?da maddelerinin üretiminde kullan?lan birincil üretimden elde edilen ürün, yarı mamul veya mamul maddeleri elde etmek için kullan?lan maddelerden her birini,

Hijyen: Tehlikelerin kontrolü ve amaçlanan kullan?mını hesaba katarak, bir g?da maddesinin insan tüketimine uygunluşunun sa?lanması için gerekli önlemler ve koşulları,

?lgili merci: Bakanlık/Tar?m ?l Müdürlü?ü, Valilik /?l Özel ?daresi,

?mha etmek: ?nsan sa?lı??na veya tüketimine uygun olmayan g?da ve g?da ile temas eden madde ve malzemelerin usulüne uygun olarak imhasını,

?nceleme: G?da ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemeler ile ilgili konuların, Kanun ve ilgili Yönetmelik ?artlarına uyumunun doğrulanması için yapılan incelemeyi,

??leme: Isıtma, tütsüleme, tuzlama, olgunla?t?rma, yumu?atma, ekstrüzyon, kurutma, salamura, pulp üretimi veya bunların kombinasyonunu kapsayan, başlang?çtaki ürünü önemli ölçüde değiştiren ve muhafaza eden her hangi bir faaliyeti,

??lenmemiş g?dalar: Bölünen, parçalanan, kopar?lan, dilimlenen, kemiklerinden ayr?lan, do?ranan, kabuşu-zarından ayr?lan, k?yılan, kesilen, temizlenen, d?? kabuşundan ayr?lan, ö?ütülen, soşutulan, dondurulan, derin dondurulan veya çözündürülen ürünleri kapsayan, i?lenmemiş g?da maddelerini,

??lenmi? g?dalar: Ham maddelerin i?lenmesi sonucu elde edilen ve üretimleri için gerekli olan veya özeliklerini kazandıran bile?enleri içerebilen g?da maddelerini,

?yi uygulama rehberleri: Birincil üretim dahil olmak üzere ürüne ait üretim, i?leme ve da??t?m a?amalarında, bulaşan kontrolü, su, organik at?klar ve gübrelerin kullan?mı, bitki koruma ürünleri ve veteriner ilaçların kullan?mı, ha?ere kontrolü, izlenebilirlik, geri toplama, at?k yönetimi, kayıt tutma, iyi üretim uygulamaları, iyi hijyen uygulamaları, HACCP esaslarının uygulan???, g?da i?letmecisinin çalı?aca?? idari sistemler, g?daların fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik güvenli?i gibi g?da güvenli?ini sa?lamaya yard?mc? olan rehber niteli?indeki yayınları,

?zleme: Kanuna uygunluk durumu ile ilgili genel bir fikir elde etmek amac?yla, planlı olarak yürütülen bir dizi gözlem veya ölçümleri,

?zlenebilirlik: Üretim, i?leme ve pazarlama ile ilgili sürecin her a?amasında, g?da maddesine karşıt?r?lması tasarlanan veya muhtemelen ortaya çıkabilecek istenilmeyen herhangi bir maddenin izlenmesini,

Kalınt?: G?dada, tar?m ürünlerinde veya bitkilerde, toprakta, suda veya di?er çevresel bile?enlerde, kullan?mına izin verilen bir kimyasal üründeki aktif bile?enlerin ve/veya türevleriyle birlikte parçalanma ürünleri, metabolitleri ve kalınt?sını,

Kalite kontrolü: Tüketime arz edilen g?da maddelerinin mevzuata uygunluşunun tespitini,

Kalite: G?da maddelerinin mevzuatla belirlenmi? kriterlere uygunluşunu tayin eden özelliklerinin toplamını,

Kanun: 27/5/2004 tarihli ve 5179 sayılı G?daların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin De?i?tirilerek Kabulü Hakk?nda Kanunu,

Kontrol plan?: Uygulanan g?da kontrol ve denetim sisteminin yap?sı ve organizasyonu konusunda genel bilgi içeren ve Bakanlık tarafından hazırlanan plan?,

Kontrol: G?da maddeleri ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemeleri üreten ve satan i?yerlerinin, asgari teknik ve hijyenik ?artları ile bu yerlerde üretilen ve sat?lan g?da maddelerinin ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemelerin mevzuata uygunluşunun tespitini,

Kritik Kontrol Noktası (KKN): Bir g?da güvenli?i tehlikesini önlemek, ortadan kaldırmak ya da riski kabul edilebilir bir düzeye indirgemek için belirli bir kontrol önleminin uygulanmasının gerekli olduşu bir a?amay?,

Kritik limit: Bir koşulun, parametrenin kabul edilebilir veya kabul edilemez olma durumunu belirleyen kriteri,

Muayene ve analiz: Numune alma i?lemi ile başlayan ve o partinin istenilen özelliklere uygunluşunu kontrol etmek için yapılan i?lemlerin tümünü,

Mübadeleye konu g?da maddeleri: Satmak veya sair şekilde devretmek üzere depolama, sat?? maksad?yla te?hir etme ve her ne surette olursa olsun devredilen g?da maddelerini,

Nihaî tüketici: G?day? herhangi bir ticarî amaçla kullanmayan en son g?da maddesi tüketicisini,

Numune alma: G?da ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemelerin Kanuna uygunluşunun denetlenmesinde, çevreden toplanması da dahil, üretim, i?leme, da??t?m a?amalarından numune alınmasını,

Numune: ?mal tarihi, parti/kod/seri numarası ayn? ve alınd??? kitleyi, partiyi her yönüyle temsil edebilecek miktar ve nitelikte olan, muayene ve analiz amac?yla alınan g?da veya g?da ile temasta bulunan madde ve malzemeyi,

Önleyici faaliyet: Olası uygunsuzluk, hata yada di?er istenmeyen durumların nedenlerinin ortadan kaldır?lması ve oluşmasını önlemek için yapılan i?lemi,

Paketleme: Bir veya birden fazla ambalajlanmı? g?dan?n ikinci bir koruyucu malzemeye, kaba yerle?tirilmesi ve kab?n, koruyucu malzemenin kendisini,

Parti: Aynı koşullarda ve zamanda üretilen, ambalaj?, ambalaj büyüklü?ü, sınıf?, tipi, çe?idi ve boyutu ayn? olan ürün örnekleri veya ambalajları topluluşunu,

Piyasa gözetimi ve denetimi: ?lgili mercii tarafından, ürünün piyasaya arz? veya da??t?mı a?amasında veya ürün piyasada iken Türk g?da mevzuat?na uygun olarak üretilip üretilmedi?inin, güvenli olup olmadığının kontrol ve denetimi,

Piyasaya arz: G?da maddelerinin tedarik veya tüketim amac?yla bedelli veya bedelsiz olarak piyasada yer alması için yapılan faaliyeti,

Risk: G?da maddesinde sa?lı?a zararlı olabilecek ?iddetteki muhtemel tehlikeyi,

Sanitasyon: Halk sa?lı?ını korumak amac? ile yüzeylerden g?da kalınt?ları, mikroorganizmalar, yabanc? maddeler ve temizlik maddeleri kalınt?ları gibi kirlerin uzakla?t?r?lması için alınan önlemlerin tümünü,

Sapma: Kritik limite uygunsuzluk halini,

Sorumlu yönetici: G?da mevzuat?na uygun üretim yapılmasında, i?veren ve/veya tüzel kişilik yasal temsilcisi ile birlikte sorumlu olan yöneticiyi,

?ahit numune: Numunenin alınd??? parti ve kitleden, numune ile birlikte alınan, itiraz ve ihtilaflı durumlar için ayr?lan numuneyi,

Ta??i?: G?da maddelerinin ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemelerin, mevzuata veya izin verilen özelliklerine aykır? olarak üretilmesi halini,

Taklit: G?da maddesini ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemelerini; şekil, bile?im ve nitelikleri itibariyle evsaf?nda olmayan özellikleri haiz gibi göstermeyi,

Tehlike: G?da maddesinde olan ve oluşabilecek fiziksel, kimyasal ve biyolojik olarak sa?lık yönünden ortaya çıkabilecek potansiyel zarar?,

Tehlike analizi: Tehlike ve tehlikeye yol açan koşulların, hangilerinin g?da güvenli?i aç?sından önemli olduşuna karar verebilmek için, bu tehlikeler ve koşullar konusunda bilgi toplama ve değerlendirme sürecini,

Temizlik: ??yerlerinde biriken kirin, toprağın, g?da kalınt?larının ve di?er istenmeyen maddelerin ortamdan mekanik ve kimyasal i?lemlerle uzakla?t?r?lması i?lemini,

Tetkik: Faaliyetlerin ve ilgili sonuçlarının planlanan düzenlemelere uygunluşunun, bu düzenlemelerin etkili olarak uygulan?p uygulanmad??ının ve amaçları sa?lamaya yönelik uygunluşunun, bir sistem dahilinde ve bağımsız olarak incelenmesini,

Toplu tüketim yeri: G?da maddelerinin tekniğine uygun şekilde i?lendi?i, üretildi?i ve ayn? mekânda tüketime sunulduşu yerleri,

Türk g?da mevzuat?: G?da maddeleri ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemeleri; özellikle g?da güvenli?ini ve kalitesini düzenleyen, g?da maddeleri ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemelerin üretimi, i?lenmesi, da??t?mı ve sat??? ile her a?amay? kapsayan tüm mevzuat?,

Üretim, i?leme ve da??t?m a?amaları: Bir ürünün ithalat? dahil, birincil üretimden başlayarak, i?lenmesi, depolanması, nakliyesi, nihai tüketiciye sat??? veya arzını,

Yetkilendirilmi? kurulu?: G?da üreten ve/veya satan i?yerlerinde, Bakanlı??n yetkilendirece?i kamu ve/veya özel kurulu?lar tarafından kalite ve Bakanlı??n uygun gördü?ü benzeri di?er konularda, kontrol ve sertifikasyon hizmetlerini yürüten kuruluşu,

Zararlı: Do?rudan veya dolaylı olarak g?da maddesinde bula?maya yol açabilecek her türlü canlıy?,

ifade eder.

?K?NC? BÖLÜM

G?da Güvenli?i ?artları ve ?yi Uygulama Rehberleri

G?da güvenli?i ?artları

Madde 5 – G?da güvenli?i ?artları a?a??daki hususları kapsar.

a) Piyasaya arz edilecek g?da ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemelerin Türk g?da mevzuat?na uygun olması zorunludur. Güvenli olmayan g?da ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemeler piyasaya arz edilemez.

b) G?da;

1) Sa?lı?a zararlı olması,

2) Tüketime uygun olmaması durumlarında,

güvenli sayılmaz.

c) Herhangi bir g?dan?n güvenli olup olmadığının saptanmasında;

1) G?dan?n tüketici aç?sından; üretim, i?leme, depolama, da??t?m ve sat?? a?amalarının her birinde normal kullan?m koşullarına uygun olup olmad???na,

2) Etiket bilgilerine ve/veya g?dan?n içeri?inin sa?lı?a zararlı olabilecek etkilerine dair tüketiciye verilen bilgiye,

bak?lır.

d) Herhangi bir g?dan?n sa?lı?a zararlı olup olmadığının saptanmasında;

1) G?day? tüketen tüketicinin sa?lı??na hemen ve/veya k?sa ve/veya uzun vadede yapaca?? olası etkiler ile onu izleyecek nesiller üzerindeki etkilerine,

2) Olası toplam toksik etkilerine,

3) G?dan?n belirli bir kategorideki tüketici için üretilmesi durumunda, tüketicinin o g?daya karşı biyolojik duyarlılı??na,

bak?lır.

e) Herhangi bir g?dan?n insan tüketimi için uygun olup olmadığının belirlenmesinde; g?dan?n, yabanc? maddeler ile bula?mı? veya koku?mu?, bozulmu?, çürümü? olup olmad???na, toksin içerip içermediğine bak?lır.

f) Güvenli olmayan g?da, ayn? sınıf veya nitelikte bir parti, y???n veya kümenin parçası olması durumunda, ayrınt?lı bir değerlendirme sonucunda parti, y???n veya kümenin güvenli olduşuna dair hiçbir kan?t bulunmaması durumunda, tüm parti, y???n veya kümenin güvenli olmad??? varsayılır.

g) G?da güvenli?i ile ilgili Türk g?da mevzuat? hükümlerine uygun olan g?da, mevzuat hükümlerinin kapsad??? ölçüde güvenli sayılır.

h) Bir g?dan?n mevzuat hükümlerine uygun olduşu halde, g?dan?n güvenli olmad???na dair nedenlerin bulunması durumunda, Bakanlık ve ilgili merci, o g?dan?n piyasaya arz?na sınırlamalar getirecek uygun önlemleri alır veya piyasadan geri toplat?r.

?yi uygulama rehberleri

Madde 6 – ?yi uygulama rehberleri a?a??daki özellikleri ta??r.

a) Bakanlık veya Bakanlık gözetiminde ilgili kurum ve kurulu?lar tarafından hijyen uygulamaları dahil, iyi uygulama rehberleri hazırlanarak, Bakanlık onayından sonra yay?mlanır.

b) Haz?rlanan iyi uygulama rehberleri, bilimsel ve teknolojik geli?meler göz önünde bulundurularak gerekti?inde güncelle?tirilir ve ilgili sektör için uygulanabilir olması göz önünde tutulur.

c) ?yi Uygulama Rehberleri ihtiyari nitelik ta??r.

3) G?da ile temasta bulunan buz, buhar ve soşutma suyu, Türk g?da mevzuat?na uygun ve içilebilir nitelikte sudan üretilmi? olmalıdır.

c) G?da ile temasta bulunan alet ve ekipman;

1) Geri dönü?ümlü olmayan konteynırlar ve paketleme maddeleri hariç kullan?lan tüm alet ve ekipman, g?da ile temasta bulunan yüzeyler, sa?lı?a uygun, bula?ma riskini en aza indirmeyi mümkün k?lacak şekilde tasarlanmı? olmalı, kolay ve iyi temizlenebilir, korozyona dayanıklı ve toksik olmayan ve kalınt? b?rakmayan madde ve malzemelerden yapılmı? olmalıdır. Tüm bu alet ve ekipmanlar, daima temiz bulundurulmalı, iyi ?artlarda tutulmalı ve gerekti?inde dezenfekte edilmelidir.

2) G?da maddesinin ta??nmasında, muhafazasında kullan?lan kaplar başka amaçlar için kullan?lmamalıdır.

3) Kirli, kır?k, paslı, çatlak, lekeli, kötü kokulu, y?rt?k, sırrı dökülmü? ve uygun olmayan madde ve malzemelerle g?da sat?? ve servisi yapılmamalıdır.

4) Elle temas etme gereklili?i olan g?da maddelerinin sat?? ve servisi uygun malzeme, alet ekipman ve/veya usulüne uygun şekilde ve gerekli yerlerde eldiven kullan?larak yapılmalıdır.

5) S?v? g?da maddeleri, hijyenik özellikte ve içindeki g?da maddesinin niteli?ini bozmayacak kaplarda bulundurulmalıdır.

6) G?da ve g?da ile temas eden ambalaj malzemelerinin üretiminde kullan?lan alet-ekipmanda yaşlama amaçlı kullan?lan malzeme g?daya uygun olmalıdır.

ç) Personel hijyeni;

1) Çalı?an personelin, istihdam edildi?i birime ve görevin niteliğine uygun i? giysisi giymesi ve kişisel temizliğine özen gösterilmesi sa?lanmalıdır.

2) Sat?? ve toplu tüketim yerlerinde g?da ile temasta bulunan personelin resmi bir kurumdan alınmı? sa?lık raporu olmalıdır. Çalı?anların periyodik sa?lık kontrolleri, ilgili mevzuat?na göre yapılarak sa?lık karnelerine i?lenmelidir. Bu uygulamalardan i?yeri sahibi veya tüzel kişili?in yasal temsilcisi sorumludur.

3) G?dalarla ta??nması ihtimali olan bir hastalığı bulunan veya bu hastalıkları taşıyan veya yara, deri enfeksiyonları ya da ishali olan kişilerin, g?da ile teması engellenmeli veya herhangi bir şekilde doğrudan ya da dolaylı bula?ma ihtimalinin olması durumunda, g?daların hazırland??? alanlara girmesine izin verilmemelidir. G?da ile teması olan veya teması olma ihtimali bulunan personel, hastalı?ını veya belirtilerini ve mümkünse sebeplerini i?yeri sahibine bildirmek zorundadır.

d) Sat??, muhafaza ve depolama;

1) Depo ve sat?? yerlerinde g?da maddesi ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemelerin, zemin ve duvarla temasını engelleyecek şekilde, palet yüksekli?inde, uygun bir şekilde muhafazası sa?lanmalıdır.

2) G?da ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemeler depolanma, hazırlanma, sergilenme ve ta??nma sırasında tekniğine uygun olarak korunmalıdır.

3) G?da maddelerinin uygun sıcaklıklarda saklanmasının gerekli olduşu durumlarda,  yeterli kapasitede, sıcaklık kontrollü depolama ?artları oluşturulmalı ve bu sıcaklıklar izlenmelidir.

4) Depolanan, sergilenen ve sat??a sunulan her türlü g?da maddesinin ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemelerin üzerinde niteli?ini ve varsa özel saklama koşullarını belirten Türk G?da Kodeksine uygun etiket bulunmalıdır.

5) Son kullanma tarihi geçen, imalat hatası bulunan veya iade edilecek olan g?da maddeleri, sat?? bölümünden ayr? bir yerde bulundurulmalı, uygun i?aretleme yapılmalı, kayıt tutulmalı, ayrıca sat??a sunulmasını engelleyecek di?er tedbirler alınmalıdır.

6) Türk g?da mevzuat?na uygun olmayan g?da ve g?da ile temasta bulunan madde ve malzemelerden kirlenmi?, koku?mu?, ek?imi?, nitelikleri ve görünümü bozulmu?, bombaj yapmı?, kurtlu, küflü olması gibi özellikleri ile kolaylıkla ay?rt edilebilen, fiziksel, kimyasal ya da mikrobiyolojik bozulmaya u?ramı?, ambalaj? y?rt?lmı?, kır?lmı?, hasar görmü?, paslanmı?, etiketsiz ve son kullanma tarihi bulunmayan, son kullanma tarihi geçmi? ve/veya etiketi üzerinde ithalat veya üretim izin tarih ve say?sı bulunmayanlar tüketime ve sat??a sunulamaz.

7) G?da maddeleri üreten ve/veya satan i?yerlerinde kırmızı et, beyaz et, sakatat ve balık gibi g?da maddeleri birbirinden ve di?er g?da maddelerinden ayr? olarak sat??a sunulmalıdır.

e) Ayd?nlatma; ??yeri gün ?????na e?değer bir şekilde aydınlat?lmalıdır. Ayd?nlatma g?da maddesinin doğal rengini değiştirmeyecek özellikte olmalıdır. Ayd?nlatma cihazları kır?lma ve bula?maya karşı muhafazalı olmalıdır.

f) Havalandırma;Yap?lan i?in özelliğine göre sıcaklı??n a??r? oranda yükselmesini, buhar yoşunla?masını, toz oluşumunu önlemek ve kirli havay? değiştirmek için mekanik veya doğal havalandırma sistemi bulundurulmalı, hava ak?mı çapraz bula?maya neden olmayacak ve bunu önleyecek nitelikte olmalıdır.

g) At?k maddeler;

1) G?da at??? ve di?er at?klar, biriktirilmeden g?dan?n bulunduşu ortamdan uzakla?t?r?lmalıdır.

2) Yeterli say? ve büyüklükte, a??zları kapalı ve sızdırmaz, gerekti?inde pedallı, madeni veya plastik çöp kovaları ve bunların içinde çöp torbaları bulundurulmalıdır. Kullan?lan çöp kovaları kolay temizlenmeye ve gerektiğine dezenfeksiyona uygun olmalıdır.

3) G?da at??? ve di?er at?kların depolanması ve at?lması için uygun düzenleme yapılmalıdır. S?v? at?klar kapalı sistemler içerisinde tahliye edilmelidir.

h) G?da maddelerinin ambalajlanması ve paketlenmesine ili?kin hükümler;

1) Ambalaj malzemeleri, bula?ma riskine maruz kalmayacak biçimde depolanmalıdır.

2) Ambalajlama ve paketleme i?lemleri g?dalara bula?may? önleyecek şekilde yapılmalı, ambalajlama ve paketleme malzemeleri güvenli ve temiz olmalıdır.

?) Ta??ma;

1) G?daların ta??nması için kullan?lan araç ve/veya kaplar, yeterli temizlik ve dezenfeksiyona izin verecek şekilde tasarlanmalı, temiz tutulmalı, gerekti?inde bakımı yapılmalı ve iyi ?artlarda muhafaza edilmelidir.

2) Araç ve/veya konteynır içindeki kaplar, bula?maya sebep olabileceği için, g?da dışında başka bir maddenin ta??nmasında kullan?lmamalıdır.

3) G?dalar, araç ve/veya konteynır/kaplar içerisine bula?ma riskini en aza indirecek biçimde yerle?tirilmeli ve korunmalıdır.

4) G?da maddeleri ile birlikte başka bir maddenin veya farklı g?da maddelerinin ayn? anda ve birlikte ta??nması durumunda, g?dalar birbirinden ve di?er maddelerden tamamen ayr?lmalıdır.

5) G?da maddesi ta??nmasında kullan?lan kaplar ve/veya araçlar, g?da maddesi dışında veya farklı g?da maddelerinin ta??nmasında kullan?lmaları durumunda, bula?ma riskinden kaç?nmak için farklı yüklemeler arasında yeterince temizlenmeli ve gerekti?inde dezenfekte edilmelidir.

6) Gerekti?inde, g?da maddelerinin ta??nması için kullan?lan araç ve/veya kaplar g?da maddelerini uygun sıcaklıklarda muhafaza edebilecek ve söz konusu sıcaklıkları izlemeye imkan verecek nitelikte olmalıdır.

7) S?v?, granül ve toz halindeki dökme g?dalar, g?da maddelerinin ta??nmasında kullan?lan kap ve/veya konteynır/tankerlerle ta??nacakt?r. G?daların ta??nmasında kullan?lan konteynır/kapların üzerinde açıkça görülebilecek ve silinmeyecek bir şekilde “yalnız g?da maddesi için” ibaresi bulunmalıdır.

i) G?da maddeleri ile ilgili di?er hükümler;

1) Zararlılar, parazitler ve patojen mikroorganizmalarla bula??k, toksik, yabanc? maddeler ile bozulmu? maddeler üretimde kullan?lmamalıdır.

2) G?da maddeleri çapraz bula?maya yol açmayacak şekilde hazırlanmalı, i?lenmeli, depolanmalı ve sat??a sunulmalıdır.

3) Ham madde veya g?da bile?enleri, bozulmalarını, zarar görmelerini ve kirlenmelerini önleyecek şekilde depolanmalıdır.

4) Zararlıların ve evcil hayvanların, g?daların hazırland???, i?lendi?i veya depoland??? yerlere girmemesi için uygun tedbirler alınmalıdır.

5) Patojen mikroorganizmaların üremesini veya toksinlerin oluşumunu destekleme ihtimali olan ham madde, bile?en, ara ürün ve son ürünler ürün özelliğine uygun sıcaklıkta muhafaza edilmelidir. Ancak, sa?lık için bir risk oluşturmaması kayd?yla, g?dan?n hazırlama, ta??ma, depolama, sunum ve servis a?amalarında, belirli sürelerde g?daların ortam sıcaklı??nda bulundurulmasına müsaade edilir. ??lenmi? g?da maddelerini üreten, i?leyen ve ambalajlayan g?da i?letmeleri, ham maddeleri i?lenmi? maddelerden ayr? depolanmasını sağlayan uygun geni?likte depolara ve soşuk hava depolarına sahip olmalıdır.

6) Sıcak servise sunulacak g?dalar, ?sıl-i?lem a?amasından sonra risk oluşturmayacak bir sıcaklıkta servise sunulur. Isıl i?lem uygulanmayanlarda ise son hazırlama a?amasında sa?lık için bir risk oluşturmayacak bir sıcaklı?a kadar soşutulmalıdır.

7) G?da maddelerinin çözdürülmesi i?lemi, g?dada patojen mikroorganizma üreme riskini ve toksin oluşumunu en aza indirecek biçimde yapılmalıdır. G?da, çözdürme i?lemi süresince sa?lık için risk oluşturmayacak sıcaklıklarda tutulmalıdır. Çözdürme i?lemi sırasında, sa?lık için risk oluşturabilecek sız?nt? olması durumunda, sıv? uygun bir şekilde uzakla?t?r?lmalıdır. G?da, çözdürme i?lemini takiben, patojen mikroorganizma gelişimi riski ve toksin oluşumunu en aza indirecek biçimde i?lenmelidir.

j) E?itim;

1) G?da sat?? yerleri ile toplu tüketim yerlerinde, çalı?an personelin, yaptıkları i?in niteli?i konusunda bilgilendirilmeleri ve g?da hijyeni konularında e?itilmeleri sa?lanmalıdır.

2) HACCP uygulayan i?yerlerinde, HACCP ve iyi uygulama rehberlerinin uygulanmasından sorumlu olanların, HACCP ilkelerinin uygulanması konusunda yeterli e?itimi almaları sa?lanmalıdır.

3) Çalı?an personelin, çalı?ma konusu ile ilgili mevzuat ve uygulaması hakkında bilgilendirilmesi sa?lanmalıdır.

Çadır, büfe ve hareketli araçlar gibi ta??nabilir ve/veya geçici tesislerin ta??ması gereken genel özellikler

Madde 11 – Çadır, büfe ve hareketli araçlar gibi ta??nabilir ve/veya geçici tesislerde a?a??daki özellikler aranır.

a) Ta??nabilir ve/veya geçici tesisler, hayvanlar ve ha?erelerden kaynaklanan bula?ma riskinin önlenmesi amac?yla uygun bir yere yerle?tirilmeli, in?a edilmeli, temiz tutulmalı ve en iyi ?artlarda korunmalıdır.

b) Personel hijyeninin sa?lanması, ellerin hijyenik bir şekilde y?kanması, kurulanması ve gerekli hallerde giysi değiştirme yerleri de dahil olmak üzere uygun mekanlar bulundurulmalıdır.

c) G?da ile temasta bulunan yüzeyler, sa?lam, temizlenebilir ve gerekli hallerde kolayca dezenfekte edilebilir olmalıdır. Kullan?lan di?er malzemeler, uygun, y?kanabilir, korozyona dayanıklı ve toksik olmayan maddelerden yapılmı? olmalıdır.

d) G?da maddelerinin temizlenmesi i?lemi, i?yerinde yürütülen faaliyetlerin bir parçası olması durumunda, bu i?lemin hijyenik olarak yapılması için gerekli tedbirler alınmalıdır.

e) Alet ve ekipmanların temizli?i ve gerekti?inde dezenfeksiyonu için yeterli temizlik ve dezenfeksiyon malzemesi bulunmalıdır.

f) Türk g?da mevzuat?na uygun ve içilebilir nitelikte sürekli ve yeterli, sıcak ve/veya soşuk su tedariki sa?lanmalıdır.

g) Tehlikeli ve/veya yenmeyen maddelerin ve sıv? veya kat? at?kların hijyenik bir şekilde depolanması ve at?lması için yeterli düzenleme ve/veya imkanlar bulundurulmalıdır.

h) G?dan?n uygun sıcaklıkta muhafaza edilmesi için yeterli imkanlar ve/veya düzenlemeler bulunmalıdır.

?) G?da maddeleri çapraz bula?maya yol açmayacak şekilde hazırlanmalı, depolanmalı ve sat??a sunulmalıdır.

Tar?m ve Köyi?leri Bakanlı??’ndan: 30 Mart 2005 tarihli Resmi Gazete’den