|
|
|
En Güzel Süs Bitkileri - 5
BENEKLİ KAYA GÜLÜ (Cistus x purpureus)
Herdemyeşil çalıdır. Gösterişli çiçekleri vardır. Çabuk büyüyen, güneşe ve kuraklığa dayanıklı, C. lananiferus ile C. villosus'un hibridi olan bir çalıdır. Kaya Güllerinin mevcut 20 türünden en az 6 sı yurdumuzda doğal olarak yetişmektedir. Yerli türler Laden adıyla da bilinirler. Kenarlar için örtücü ve erozyon kontrolü için bodur yayılıcı olarak kullanabilirsiniz. Ateşe dayanıklı olan Benekli Kaya Gülleri yangın tehlikesi olan yerler için önerilirler. Tuz etkilerine dayanıklı olduklarından deniz kenarlarına dikilebilirler. Yapraklar üstte parlak yeşil, altta tüylü gridir. 7-8 cm. lik güle benzeyen çiçeklerin taç yaprakları lekeli ve lavanta rengindedir. Haziran ve Temmuzda sürekli çiçek açan bu bitkiler tam güneş ve iyi süzülen toprak isterler. 1-1,5 m. boy ve bir o kadar da yayılım yaparlar. Benekli Kaya Gülleri çelik ile, diğer Kaya Güllerinin üretimi ise tohum ve çelik olur. TURUNÇGİLLER (Citrus cinsi)
Turunç çeşitlerini gösteren tablo, erken (Ekim-Aralık), mevsim ortası (Aralık-Ocak) ve geç (Ocaktan sonra) olarak meyve olgunlaşma zamanlarını belirtmiştir. Yöresel iklim farklılıkları meyvelerin olgunlaşma zamanlarında değişiklikler oluşturur. Pekçok Turunçgil türünde meyveler kalitelerini kaybetmeden, uzun süre ağaç üzerinde kalabilirler. İşin doğrusu, yenebilir hale geldikten sonra bir süre daha ağaçta bırakılan meyveler daha da tatlı ve lezzetli olurlar, Meyve kaliteleri de tabloda belirtilmiştir.
250 kadar türü bulunan, yaprak döken ya da herdemyeşil sarılıcı bitkilerdir. Gözalıcı çiçekleri vardır.
Clematis armandii Parlak, koyu yeşil herdemyeşil yaprakları ile bütün yıl boyunca güzel bir fon ve vurgu bitkisi olurlar. Yapraklar 10-15 cm. uzunluğunda, sert ve dardır ve göze çarpan 3 damara sahiptir. Beyaz, kokulu çiçekleri 3-5 cm. genişliğindedir ve ilkbahar başında açarlar. Uzun ve dolgun tohum zarfları yazın oluşurlar. Ilıman iklimler için uygun bir sarılıcıdır. Anavatanları Çin'dir. Kıyı bölgelerde güneşe, daha içerlilerde hafif gölge yerlere dikin. Çiçek açtıktan hemen sonra budayın. "Apple Bloom" sıcak bölgelere uygun, pembe çiçekli ve bronz-yeşil yapraklı bir kültivardır.
İtalyan Orman Asması olarak bilinir. Anavatanları Güney Avrupa'dır. Haziran-Eylül arası bol miktarda purpur, pembe-mor çiçekler açar. "Kermesiana" kültivarının koyu kırmızı çiçekleri vardır. "Albiflora" beyaz, "Coerulea" mavi çiçeklidir.
Herdemyeşil çalılardır. Gösterişli çiçekleri vardır. Ülkemizde henüz pek tanınmayan Japon Kleyerası ılıman sahil bölgelerimize rahatlıkla uyum sağlayabilir.
Kısmen gölgeli bahçelerde, çalı altlarında ya da evin. Kuzey yahut Doğu kısımları boyunca kalın bir halı olarak kullanın. Başka bitkilerin istilasına uğrayabilir, bu yüzden özellikle çimenlik yanlarına ekildiğinde uzun, ince kenar şeritleri ile korunmalıdır. Pip denilen yeraltı dalları kümelerini 30-60 cm. arayla ya da tek pipleri 10-15 cm. aralıkla ve 3-5 cm. derinlikte dikin. Kısmi gölge kısımlar ve zengin toprak sağlayın. Kıraç bölgelerde ve ılık kışlarda dikkatli olun. Toprağı gübreleyin ve sürekli nemli tutun.
Bol güneşli ve iyi süzülen topraklara dikin. Kaya bahçelerd ve kenar kaplama için mükemmel olurlar. Bitki çok hızlı büyüdüğünden dolayı şekil vermek için kuvvetlice budayabilirsiniz.
KIZILCIKLAR (Cornus cinsi)
Gümüş-beyaz ya da sarımsı çiçekleri geniştir ve 60 cm. boya ulaşabilir. Çok gösterişli ve etkileyici olan bu içekler yazdan sonbahar başına kadar yaprakların üzerinde arz-ı endam ederler. Pempas Otları arsız ve istilacı bitkilerdir. Bir kere tuttukları vakit istenmeyen bölgelere ayılım gösterebilirler. Çok extrem durumlarda bitkiyi yakmak çözüm olabilir.
Cotinus americanus türü çok cazip, koyu kırmızı sonbahar renklenmeleri yapar.
50 kadar türü bulunan, yaprak döken ya da herdemyeşil çalılardır. Yurdumuzda çok sevilen ve kullanılan uyumlu bitkilerdir. Büyüklükleri bodur yer örtücü, ya da uzun, fiskiye gibi türler arasında değişir. Hepsi sık, küçük ve ince yapraklı, hoş dokulu bitkilerdir. Küçük, beyaz-pembemsi çiçekler ilkbaharda açarlar fakat ilginç olmakla beraber gösterişsizdirler. Sarkık dallar üzerinde sonbaharda beliren ve bütün kış bitki üzerinde kalan kırmızı meyveler ise gerçekten göz alıcı olurlar.
Çeşitli bölgelerde Akdiken ve Alıç isimleri ile de bilinen Geyik Dikenlerinin pekçok türü ülkemizde doğal olarak yetişmektedir. İlkbaharda açan beyaz, pembe ya da kırmızı, çok güzel çiçekleri ve yaz sonu ya da sonbahar başlarında beliren kırmızı-portakal renkli gösterişli meyveleri sebebiyle peyzajda kullanım alanı bulurlar. Gözalıcı meyveler bütün kış boyunca ağaçta kalırlar. Kırmızı-sarı ve siyah renklerde olabilen meyveler aynı zamanda civardaki tüm kuşları bahçenize davet ederler. Yaprakları genelllikle parlak-yeşildir ve pekçok tür parlak, kırmızı-portakal sonbahar renklenmeleri yaparlar. Birkaç istisna hariç bütün Geyik Dikenlerinin dalları 6-7 cm.lik dikenlerle kaplıdır. Budamaya son derece yatkın olan bu bitkiler peyzajda çok geniş kullanım alanı bulurlar. Pekçok türü ile geçilmesi neredeyse imkansız çitler oluşturulabilir. Bayırlarda ve geniş alanlarda vurgu ağacı olabilirler. Tek tek kullanılabildikleri gibi grup teşkilinde de çok güzel olurlar. Dikenlerinin yoldan geçenlere zarar vermeyeceği yerlere dikilmeleri uygun olur.
Üretilmeleri; yazın veya sonbaharda diken çeliklerle olur.
20 kadar türü bulunan, herdemyeşil ağaç ve çalılardır. Kuzey yarımkürenin hemen bütün ılıman bölgelerine yayılmış olan Serviler bahçe düzenlemelerinde de sık olarak kullanılırlar. İnc, uzun, kimisi piramidal, bazı türleri de hoş kokulu ağaçlardır. Ayrıca birkaç çalı türü de bulunmaktadır.
Gençken konik şekilde olan bu ağaç, zamanla alt dallarını kaybederek geniş bir tepe yapar. Tuz serpintilerine ve rüzgara son derece dayanıklıdır. Bu yüzden deniz kenarlarına rahatlıkla uyum sağlar. Hastalıklara karşı çok hassas olan Büyük Kozalaklı Servilerin, bu durumlarda alternatifi Melez Serviler olur. 15-20 m. boy ve 4-5 m. yayılım yapabilirler. Altuni ve sarı yapraklı kültivarları da mevcuttur. Anavatanı Kaliforniya'dır. KOKULU SERVİ (Cupressus goveniana)
Dr. Gürkan CEYLANDış Mekan Süs Bitkileri ve Peyzajda KullanımlarıFlora Yayınları
YORUMLAR
Bu yazı 1967 defa okundu
|
|
|
