Temelde tak?, "öteki"ni etkilemek ya da taşıyanı gizli güçlerden ve kem gözlerden korumak üzere insan gövdesinin çe?itli bölümlerini süslemek ve bezemek için kullan?lır ya da talep edilir. Bu anlamıyla tak? bir arzu olduşu kadar, bir bat?l inanç nesnesidir. ??ne ve fibula gibi giysileri tutturmaya yarayan, t?lsım gibi gövdeyi ve ruhu koruma amaçlı en erken biçimleriyle, altın, gümü?, demir, bakır gibi madenlerden döküm, kaz?ma, filigran ve granül teknikleriyle yapılmı?, üstüne değerli ve yarı değerli ta?lar kak?lmı? daha geç biçimleriyle tak?lar gövdenin bir uzant?sı olarak da değerlendirilebilinir. Bu öyle bir uzant?dır ki, "öteki" ile ili?ki kurarken kendini simgesel olarak yüceltme yada kendini gerçekle?tirme amacını içerir. Başka bir deyi?le, tak? e?siz bir beniçinci (egosantrik) nesnedir. Kolye, taç, bilezik, yaka i?nesi, bileklik, kemer, yüzük, küpe, at, gemi, halhal gibi Mezopotamya, M?sır, Hellen, Etrüsk ve Roma krallarının ve egemen sınıflarının takt?kları daha karma??k ve görkemli biçimleriyle tak?lar din ve devlet gücünün simgeleridir. Bu tak?lar parlaklıkları ve k?v?lc?mlarıyla halk?n gözünü gerçeklere karşı kör ederek, ba?ını döndürerek egemenlere karşı benzersiz hayranlık ve sayg? uyanmasını saılıyordu. Bu aç?dan, tak?sız egemenli?in olamayaca?ını da dü?ünebiliriz.

Anadolu’daki tak?ların kökleri çok eskilere gitmektedir. El eme?iyle yarat?lan eserler, ustaların duygu, dü?ünce ve ruhuyla bütünle?mektedir. El sanat? sözle ifade edilenden daha zengin bir anlam yüküyle doludur. H?zla üretilen teknolojisi ve zevklerin sürekli değişmesine karşın, Anadolu tak?ları, ça?da? sanat anlay???na uygun olarak, soyut varlı?ını devam ettirmektedir. Her türlü malzemeden sanat eseri yapılabilir. Sanat emek ister, i?levseldir. Çalı?mak ve yetenek ister. Sanat eseri ruh ve dü?ünce ile yoşurulmu?tur. Ustaların h?zlı ve hünerli elleri tarih boyunca i?lenmi? malzemeyi güzelle?tirerek kalıc? hale getirmi?tir. Bu bulu?ları zihinlere, zevklere sokarak, toplumun geleneksel başlant?larından kopararak isteklerine göre kalıplamaya çalı?makta, moda devlerinden, tan?t?mc?lar ve reklamc?lı??n olanaklardan faydalanarak değer ölçülerini, kendi edebiyat?yla bozmaktadırlar.

Halk?n, küçü?ünden büyü?üne, şehirlisinden, köylüsüne kadar bu ak?m içinde kendilerini bulanlar, eskilere modası geçmi? gözüyle bakıyorlar. Geleneksel sanatç? yarat?c?lı?ının yeni ku?aklara aktar?lması büyük zorunluluk olacakt?r. Çünkü el sanatlarıyla yapılan tak? özgündür.

YÜZÜK

Anadolu’da yüzük tek amaçlı kullan?lmıyordu, birden fazla i?levi vard?. Ancak; yüzü?ün en eski amacının süs e?yası olduşu san?lır. Bunun dışında belli amaçlar için kullan?lan yüzükleri sıaralamak istersek;

Mühürler, Anahtar Yüzükler, Ünvan Belirten Yüzükler, Evlilik ve Ni?an Yüzükleri, Mevki Belirten Yüzükler, Okçu Yüzü?ü. Bunların dışında bir di?er grupta; sahibinin ismini belirten yüzüklerdir. (Yaz?tlar) Yani hediyeler, ?thaflar, Mezara ait olanlar.

Yüzüklerde malzeme olarak sar? renkte soylu bir metal olan ve binlerce yıl hiç modası geçmeyen altın kullan?lmı?t?r. Değerinin yüksekliğine oranla alçak gönüllü ve yumu?ak bağlı, i?lemesi kolaydır. Bir di?er materyalde gümü?tür.

Gümü?, altına oranla daha inatç? ve i?lenmesi daha zordur. Bronz, demir, cam, kemik, fildi?i, amber gibi malzemelerden de yüzük yapıld??? görülür. Elin üst k?smında görsel bir estetik koyan yüzük, iki bölümdür. Parma??n alt k?smını kavrayan düz halka ve üst k?sımda "Yüzük ta??" olarak tan?mlanan k?sım, ki burada i?leme genellikle yüz?ün kimli?ini verir. Yüzü?e k?ymetini ve niteli?ini veren bu k?sımdaki değerli veya değişik malzemeden yapılan kabartma veya kaz?ma ile i?lenmi? yüzük ta?ları bağlıba??na incelenebilir. Yüzük ka?larında yer alan yüzük ta?ları küçük boyutta olmalarına ra?men büyük i?çilik sergilerler.

 B?LEZ?KLER

Anadolu’da altın? süsleyen, inci, safir, amalist, zümrüt gibi k?ymetli ta?ların zenginli?i görülür. Bileziklerde çok çe?itli motifler, modeller kullan?lmı?t?r. En fazla kullan?lan burma bilezikler, kalın dört telin burulmasından meydana gelir. genellikle burma bileziklerin ba??nda hayvan figürleri kullan?lmaktadır. Güneydoşu’da "ak?tma" denilen, kolun dörtte birini kaplayan bileziklerde sıkça karşımıza çıkar. Bu bilezi?in en büyük özelli?i kolun üzerine yerle?tirilen kalın k?sma değişik ta?larla, figürlerin i?lenip kolun iç k?smının zincirlerle birle?tirilmesi ve böylece bilezi?in tamamlanmasıdır. Bir di?er bilezik çe?idi olarak ta "Trabzon Bilezi?i" gösterilir. Bu da kolun neredeyse yarısını kaplamaktadır.

KÜPELER

Anadolu kadın?n belki de en fazla kulland??? tak?lardan biri olan küpeler biçim olarak çok fazla değişiklik göstermezler. Genelde yalın olmalarına karşılık dikkat çekerler. K?ymetli ta?larla altın üzerine "mıhlama" yapılarak çalı??lırlar.

Gümü? küpelerde ise kendine has beyaz rengi, gerek savatla, gerekse istenilen yerine yapılan civalı altın kaplama yoluyla daima göz kama?t?rmı?t?r. Bu tarz küpeler genellikle hilal biçimi iki ince levhan?n bombele?tirilmesi sonucu meydana getirilmi?tir.

Birle?im yerleri, kaynak yapılarak küpeler bütünle?tirilmi?tir. Bu tarz çalı?malarda büyük boy olanların içine, ezilmeyi önlemek için ayr? bir malzeme konmu?tur.

SAÇ TOKALARI

Anadolu’da kadın saçlarına tak?lan, aksesuarlara çok önem verildi gözlerden kaçmaz. Bunlarda çe?itli figürler kullan?lmı?t?r. Saç tokaları genellikle dövme tekni?i ile yapılmı?t?r. Bu tokalar kadınların saçlarını arkadan toplamaya yarayan halka ve uzun metal çubuk olarak yapılmı?t?r. Bazı toka modellerinde ise, alındaki saç lülelerine tak?lan klips kullan?lmaktadır. Bu tarz klipsli tokalar elbiselerin yakalarını tutturmak için de kullan?lır.