Uzakdoşu Asya’da ku?lar ve kümes hayvanları arasında başlay?p daha sonra insanlara geçen ku? gribinin, Rusya ve Romanya’dan sonra ülkemizde de görülmesi, hastalığın sınırlı bir salg?n olmay?p, tüm dünyay? tehdit ettiğine dair uyarıları doğrulad?.

KU? GR?B? NED?R?

Ku? gribi tavuk, kaz, ördek gibi kanatlı hayvanlarda kitlesel ölümlere yol açan ve aslında bir hayvan hastalı?ının etkeni olan H5N1 virusunun insanlarda yapt??? hastalıkt?r. Grip (influenza A) virusunun hemaglutinin (H1-H7) ve nöraminidaz (N1-N3) olmak üzere iki tip antijeni vardır. Bunlardan yalnız H1, H2, H3 ve N1, N2 antijeni taşıyan virüslerin insanda grip hastalığına ve salg?larına yol açt??? bilinir.

1918 yılında H1N1 virusu, 1. Dünya Sava??nda ölenlerden çok daha fazla say?da insan? öldürmü?; 1957′de antijenik yap?sını tamamen değiştirerek H2N2 virusu şeklinde Asya gribi pandemisine yol açmı?t?r. 1968′de yeniden değişime u?rayarak H3N2 virusu şeklinde Hong Kong gribi pandemisini yaratmı?t?r. 1977′de dünyaya yayılan Rus gribinin etkeni, 60 yıl önceki influenza A virusu ile ayn? antijenik yap?da, yani H1N1 virusu idi.

Yakla??k her 10 yılda bir antijenik yap?sını değiştirerek ülkeler ve k?talar arasında yayılan grip salg?nlarında etken, hep H1, H2 veya H3 antijenik yap?sında olmu?tur. H5 veya H7 antijeni taşıyan grip virusu ise farklı bir virus olup kanatlılarda hastalık ve ölüme yol açmı?, 8 yıl öncesine kadar insanlara bula?mamı?t?r. Ancak 1997 yılında Çin’deki ku? gribi salgını sırasında H5N1 virusunun insanda da hastalık yapacak bir nitelik kazand??? ve insanların da ku? gribi nedeniyle öldü?ü saptanmı?t?r.

Hastalık Çin’den komşu ülkelere yayılmı? ve Vietnam, Tayland gibi Güneydoşu Asya ülkelerinde de görülmü?tür. Göçmen ku?lar arac?lı?? ile, göç yolları üzerinde bulunan ülkelere de yayılma olasılığı, o zamandan beri, özellikle Asya ve Avrupa ülkeleri için bir tehdit oluşturmaktadır.

KU? GR?B? ?NSANA NASIL BULA?IR?

H5N1 virusunun insana bulaşarak hastalık oluşturma riski düşüktür. ?nsana bula?ma, hasta hayvanlarla doğrudan temas, virus içeren enfeksiyöz damlac?kların solunması, virüslerin bula?t??? araç-gereçle temastan sonra ellerin y?kanmadan a??z-burun veya gözlere teması sonucu olabilir. ?nsandan insana bula?ma kuramsal olarak mümkündür, ama geçerli bir bula?ma yolu de?ildir.

?NSANDA HASTALI?IN KL?N?K BEL?RT?LER? NELERD?R?

En önemli belirtiler 38 C’yi a?an yüksek ate? ve kuru öksürüktür. ?shal olabilir. Hastalık, hiçbir belirti vermeden ayakta da geçirilebilir. Hastaneye yatmay? gerektirecek kadar a??r seyreden vakalarda solunum yetmezli?i ile ölüm oran? yüksektir.

NASIL TANI KOYULUR?

?nsanda hastalığın tan?sı, boşaz sürüntüsü örneklerinde virusun veya antijenlerinin tesbit edilmesiyle koyulur. Ate?e ra?men kanda lökosit (özellikle lenfosit) ve trombosit say?sının düşük olması tan?da yol gösterici olabilir. Akci?er filminde viral zatüreyi dü?ündürecek bulgular görülür.

NASIL TEDAV? ED?L?R?

Henüz hastalığın tam kesin bir tedavi ya da a??sı bulunmad?. Çalı?malar insan grip virüslerini tedavi eden ilaçların ku? gribi virüsünü de tedavi edebileceğini göstermi?tir. Bununla birlikte ku? gribi virüsleri bu ilaçlara direnç gösterebilmekte ve ilaç tedavisi ba?ar?sız olabilmektedir.

HASTALIKTAN KORUNMAK İÇİN NE YAPMALI?

Hasta hayvanlarla veya H5N1 virusu ile enfekte olduşu saptanmı? insanlarla temas öyküsü veya ku?kusu olanların el hijyenine dikkat etmeleri, hasta kişinin kulland??? tabak, çatal ve ka??k gibi e?yalarının ortak kullan?lmaması, yüzyüze yak?n temastan kaçınılması ve bakım veren kişinin maske kullanması önerilir. Bir hafta süreyle günde 2 kez ate?ini ölçmesi, 38 C’yi a?an ate?le birlikte öksürük, ishal, nefes darlı?? gibi belirtiler ortaya çıkarsa 7-10 gün süreyle ilaç tedavisine başlanması önerilir. ?nsanlarda kullan?labilecek etkili bir a?? yoktur.

Ölü ve canlı virüslerde a?? çalışmaları devam etmektedir. Halen grip a??sı olarak uygulad???mız a?? ku? gribine karşı koruma sa?lamaz; ama bu a?ının insanlarda hastalık yapan di?er grip viruslarına karşı etkili koruma sa?lad??? unutulmamalı ve a??dan kaçınılmamalıdır.

Ku? gribinin bulunduşu bölgelere seyahata edecek kişilere en az 2 hafta önce a?? yapılmalıdır. Tavuk, ördek gibi kümes hayvanlarından uzak durması önerilir. Pi?iren kişilerin de i?lem sonrası elleri mutlaka y?kaması gerekir. Seyahat eden kişi seyahatten döndükten sonraki 10 gün içinde ate?lenirse ve solunum belirtileri oluşursa gecikmeden bir Enfeksiyon Hastalıkları uzman?na ba?vurmalıdır.

Ku? Gribi ile ilgili sorularınız için info@gribim.com adresine e-posta gönderebilirsiniz.

Kaynaklar:
Ntvmsnbc.com/ sa?lık haberleri
cdc.org
saglik.gov.tr
klimik.org.tr