TA?ARMUDU (Amelanchier cinsi)

 25 kadar türü bulunan, yaprak döken a?aç ve çalılardır. Ta?armutlarının pek çok, türü ülkemizde doğal olarak yeti?mektedir. Da?armudu ve Kayaarmudu olarak da bilinen bu cinsin türlerini ay?rdetmek çok güç olmaktadır. Bazı türlerde açan zarif ve beyaz çiçekler, ilk-baharda yapraklanma olmadan evvel tüm a?ac? kaplarlar. Grimsi-k?z?l olan yeni yapraklar sonradan parlak ye?ile dönerler. Çok dekortif, kırmızı meyveleri lezzetli olup yenebilir. Ku?lar tarafından da pek sevilen bu meyveler a?açta kald?kları müddetçe civardaki ku?ları bahçenize misafir ederler. Aynı zamanda çok güzel reçelleri olur. Çoşu Ta?armudu türü çok hoş sonbahar renklenmeleri yapar.

Ortalama 3-4 m. boy ve boylarına yak?n yayılım yaparlar. Ülkemizde doğal olarak yeti?en Ta?armutlarının kültüre alınmaları yerinde olur. Tam güne? ya da hafif gölge k?sımlara ve nemli, derin topraklara dikin.

Üretilmeleri; tohum ve ay?rma ile olur.

MERCAN ASMALARI (Antigonon leptopus)

Yaprak döken sar?lıc?lardır. Gösteri?li çiçekleri vardır. Mercan Asmaları yurdumuzda henüz pek tan?nmamalarına ra?men rahatlıkla uyum sa?layabilirler. İstanbul ve Karadeniz k?yılarımızda da korunaklı yerlerde yeti?tirilmeleri mümkün olabilir. Vatan? Meksika olan bu asma Amerika’da Da? Gülü diye bilinir. Yaz sıca?ını sever ve fakir topraklarda büyürler. K???n cansızla?an yumru kökünden ilkbaharla birlikte h?zla sürer ve yaz sonunda 8-10 m. ye uzayabilir. Dallar açık, seyrek ve ?elale şeklindedir. Yaprakların bükülmü? kalp gibi şekilleri vardır. Koyu gül, pembe ve bazen de beyaz olabilen çiçekler, yaz ortası ve sonbaharda açarlar ve yeni sürgünler üzerinde damlalar halinde bulunurlar.

Çoşunlukla geriye k?vr?mlı olan dallar, çiçeklendiklerinde bitkiyi çiçek çelenkleri ile dolu gibi gösterirler. Ev için kesilen çiçekler suda uzun süre güzel kalırlar. Sıcak bölgelerde çiçeklenme daha yoşun ve uzun süreli olur.

Mercan Asmaları çiçek dallarının sonundaki sarma??k filizleri ile tutunarak t?rmanırlar, fakat desteklenmeleri gerekir. Uzun bahar dalları, çardaktan ya da teras gölgeli?inden sarkarak çok hoş bir görüntü verirler. Çitlerde ya da fon oluşturmada veya uzun süreli çiçekli vurgu oluşturmada çardaklarda kullan?m. Mercan Asmaları t?rmanmak için desteklenmediklerinde, bo? alanara h?zla yayılarak yerörtücü olurlar.

Bakımları di?er pekçok sar?lıc?ya göre daha az ihtimam gerektirir. Yaz boyunca düzenli ve derince sulayın. Kuraklı?a dayanıklı olmasına ra?men susuz kaldığında senelik bir bitki gibi yaz ortasında ölür.

Sonbaharda ince dallarını budayarak büyümesini kontrol edin. Toprak seviyesinden itibaren tümüyle budama da uygundur. Sıcaklı??n -4 C nin altına dü?tü?ü yerlerde kökleri saman ya da yapraklarla malçlayarak koruyun.

Üretilmeleri çelikle olur.

KOCAYEM??LER (Arbutus cinsi)

 20 tür bulunan, herdemye?il çalı ve a?açlardır. Gösteri?li çiçekleri vardır. Bu cinse mensup bitkiler bütün yıl boyunca gösteri?lidirler. Beyazdan pembeye değişen vazo şeklindeki çiçekler, portakaldn kırmızıya uzanan meyveler, kabuklu gibi, parlak ve her zaman ye?il yapraklar; Kocayemi?leri örnek kullan?m ve vurgu a?ac? olarak bu özelliklere ilaveten gösteri?li gövdeleri de vardır.

Kocayemi?ler tam güe? alan yerlere dikilmelidirlir. Toprak seçmezlerse de organik maddelerce zengin iyi drene olan topraklarda süratle geli?irler. Üretilmeleri tohumla olacaksa yaz?n ve e?it oranda kum ve yaprak çürüntüsü içeren karşımalara ekilmelidirler. Çelikle yapılacak üretimlerde hava sıcaklı?ının köklenme olan kadar 20 C nin üzerinde olması gerekir.

SANDAL (Arbutus andrachne)

Son yıllarda ülkemizde popüler olmaya başlayan bir bitkidir. Akdeniz k?yılarımızda tabii olarak da yeti?mektedir. Bütün yıl boyunca güzelli?ini yitirmeyen bir a?açt?r. Dekoratif çiçek ve meyvelerinin yanında çok gösteri?li kırmızı ve parlak gövdeleri vardır. 5-6 m. boy ve 4-5 m. yayılım yapabilir. Geni? alanlarda vurgu a?ac? olarak kullan?m.

AD? KOCAYEM?? (Arbutus unedo)

Akdeniz ve Karadeniz sahil k?sımlarında bol miktarda yeti?mektedirler. Normal gelişimi çok gövdeli çalı formundadır. Budanarak bir ya da daha fazla gövdeli küçük bir a?aç elde edliebilir. 5-6 cm. uzunluşundaki yapraklar dar oval şekilli ve koyu, parlak ye?il renklidir. Beyazdan pembeye küçük vazo şeklindeki çiçekler sonbaharda ve kışın belirirler. Bu arada geçen yılın meyveleri sar?dan kırmızıya güzel renklenmeler yaparlar. Zeytin büyüklü?ünde olan meyveler yenebilirse de tatları pek güzel de?ildir. Bununla beraber ku?lar için çok caziptirler. Deniz kıyısında ve kurak yerlerde yeti?ebilen bu a?açlar 6-7 m. boy, 3-4 m. yayılım yapabilir.

MADRONE (Arbutus menziesii)

Portakaldan kahverengiye değişen renklerdeki gösteri?li, yumu?ak kabuklar bu a?ac?n en çarp?c? yanıdır. Dallarda ve gövdede bulunan kabuklar pul pul soyularak ilginç bir görüntü sa?larlar. 10-12 cm. uzunluşundaki oval ve parlak yer?il yapraklar iki yıllıkt?r ve bu sürenin sonunda yaz?n dökülene kadar sar?, portakal, kırmızı renklerde bir renk cümbü?ü oluştururlar. 10 cm. den 25 cm.ye değişebilen vazo şeklindeki çiçekler dalların uçlarında açar. Portakal kırmızı meyveler yaz sonundan kışa kadar renklidirler. Kuraklı?a ve fakir topraklara dayanıklı olan bu a?açlar yaz?n çok sulanırlarsa kökleri çürüyebilir. 60 cm.den boylu fidanların tutma ?ansı zay?ft?r. 6-20 m. arası boy yaparlar. Amerika kökenli a?açlardır.

AVCI ÜZÜMLER? (Arctostaphylos uva-ursi)

 Herdemye?il, çalımsı, yer örtücü bitkilerdir. Bu uzun ömürlü, geni?çe yayılan bodur çalı, özellikle sahil bölgelerde, toprağın kumlu, ta?lı ve promblemli olduşu k?sımlarda mükemmel bir yer örtücü olur. 20-25 cm.yi geçmeyen boyuna ra?men 4-5 m.lik bir yayılım gösterebilir. Yaprakları 3-4 cm. uzunlukta, parlak koyu-ye?il ve serttir. Yapraklar kış aylarında çarp?c? kırmızı bir renk alırlar. Pembe, vazo şeklinde, ilkbaharda açan çiçekler salk?mımsı bir görüntü verir, fakat gösteri?sizdirler. Bezelye büyüklü?ünde ve parlak kırmızı renkteki meyveler sonbaharda belirir ve ku?ları çekerler. Orta ve doşu Karadeniz bölgemizde i?ne yapraklı ormanlar içinde doğal olarak bulunan Avc? Üzümlerinin meyvesini yöre halk? kurutup ufalamakta ve çay gibi içmektedir.

Yer örtücü olarak kullan?mda bitkileri 80-100 cm. arayla teker teker dikin. Bitki yava? yayıldışından dolay? yabanc? otlardan korumak için saman ya da kuru yapraklarla malçlama yap?n. ?yi süzülen asitli topraklar ve k?smen gölge yerler dikim için uygundur.

Avc? Üzümleri bir kez tuttuklarında susuzlu?a dayanırlar, ancak yine de yaz?n birkaç kez iyice sulanmaları yerinde olur.

Etkili bir görüntü için eski ve yaşlı dalları budayın. Üretimleri genellikle sonbaharda tohum ekimi ya da çelikle olur. "Point Reyes"in koyu yaprakları vardır ve sıca?a dayanıklıdır. "Radiant"?n ise orta boyda ye?il yaprakları vardır ve yoşun meyve verir.

?RLANDA YOSUNU (Arenar?a verna)

 Otsu yer örtücüdür. Yosunu andıran küçük, koyu yaprakları vardır. Pekçok iklimde yeti?ebilen, bol güne?e toleranslı, uzun ömürlü ve dayanıklı bir türdür. Ufak, beyaz çiçekleri yaz?n açarlar.

Basamak ta?larının veya çim ta?larının arasın? doldurmakta çok kullan??lı olurlar. ?rlanda Yosunlarını küçük bahçelerde çimen yerine de kullanabilirsiniz. ?ark bahçelerde ya da a?açsı ortamlarda çok güzel vurgu yaparlar.

Dikmek için düz ve küçük ?rlanda Yosunu parçalarını keserek rutubetli topra?a 15 cm. aralarla yerle?tirin. Sonbahardan ilkbahara uzanan zaman aralı??nda dikmek en iyisidir. K??ları ?lık yerlerde bol güne? ve hafif gölge yerler uygunken; kışları sert yerlerde suyunun çekilmesini önlemek için gölge yerler daha iyidir. Kökler yüzeyde olduşundan düzenli sulayın ve hafifçe gübreleyin. Kendi kendine tohumlanır ve da?ınık bahçelerde otlanabilir. Salyangozlar problem olabilir.

Üretilmeleri; tohum ve ay?rma ile olur.

JAPON AKUBASI (Aucuba japonica)

 Hedemye?il çalılardır. Japon Akubalarının çok say?da, geni? ve parlak yaprakları vardır. Yuvarlak ve düzgün bir form oluşturur ve de gölgede iyi büyürler. Pek çoşunun yapraklarında altın sar?sı benekler bulunur. K?z?l olan meyveler sonbahardan kışa kadar çalıy? ayr? bir güzel yaparlar. Di?i ve erkek bitkiler meyve için gereklidir. Akubalar okul, otel, hastane ve di?er binaların gölgelik duvar diplerinde yayg?n olarak kullan?lılar. Teras dekorasyonu ve manzara oluşturmak için harika kap bitkisi olurlar.

Gölgelik a?aç altlarını doldurmak istedi?inizde k?sa sürede yayılır ve beklenen etkiyi yerine getirirler. Japonya kökenli bitkilerdir.

Tüm sahil kesimlerimiz ve kışları çok sert geçmeyen iç bölgelerimizde de yeti?tirilebilecek olan Akubaları ev bitkisi olarak kullanmak da mümkündür. 2-2.5 m. boy ve 1 m. yayılım yapabilirler. Tam gölge ya da yarı gölge yerlere dikin. Direkt güne? yapraklar üzerinde yak?c? tesir yapar. ?yi drene olan, nemli ve zengin topraklarda en iyi geli?irler. Susuzlu?a karşı dayanıklı iseler de yeni dikilen fidanlar düzenli sulanmalıdır. Dolgun ve iyi bir geli?me için dalları yaprak boşumlarından budayın.

Üretilmeleri; tohumla ve sonbaharda dikilen çeliklerde olur.

ZAHRA (Baccharis pilularis)

 Herdemye?il çalılardır. Kanaatkar bir bitkidir. Çok değişik iklim ve topraklarda mükemmel bir yer örtücü olur. 1-3 cm. boyunda parlak ye?il yaprakları vardır. Her yıl budand?klarında çok daha çekici olurlar. Genelde 30-50 cm. boy yapar. Bodur "Tween Peaks" kültivar? harikulade bir yer örtücüdür.

Bu Zahra türü yurdumuzda pek tan?nmamakta ve fidanlıklarda yayg?n olarak bulunmamaktadır. Yurdumuzda daha çok Baccharis halimifolia bilinmekte ve kullan?lmaktadır.1,5-2 m.yi bulan boyuyla daha uzun boylu olan bu Zahra türü, hem yurdumuzun doğal florasında, hem de fidanlıklarımzda bol miktarda bulunmaktadır.

Halk arasında Haç çalı?? ya da Put Çalı?? olarak da bilinen Zahralar tohum ve çelikle üretilebilirler.

BAMBULAR (Bambusa)

 Herdemye?il çalılardır. Bu özel, çabuk büyüyen, zarif, yaprak dökmeyen bitkiler çok değişik örüntüler, büyüme karakterleri ve peyzaj kullan?mı sunarlar. Yerkürenin hemen her yerinde yayg?n ve doğal olarak yeti?en Bambular pekçok cinsi kapsarlar. Özellikle uzak doşuda olmak üzere, besin kayna??, in?aat, mobilya, dekorasyon, giyim ve pekçok konuda değerlendirilme imkan? bulurlar.

Bambular pekçoşumuzun bildi?i sert ve dik saplarıyla bahçelere tropik veya oryantal bir hava katarlar. Farklı farklı olan bitki, yaprak ve büyüme karakterleri onlara çok değişik kullan?m alanları sa?lar.

Yüzlerce türünden bazısı 25 m. yi a?an boylarıyla dev bitkilerken, bazıları da çay?r olarak kabul edilirler. Bazı uzun, dar yapraklı Bambular fiskiye görünümü ve yumu?ak bir örüntü kazandır?rken, bazıları da birbirinden ayr? dikey özellikleri ile farklı bir görsel etki b?rakırlar. Bu bitkiler uzayan ya da kümele?en kök sistemleri ile yayılırlar. Bazı çe?itler geni? alanlarda h?zla yayılır ve kontrol edilmediklerinde istenmeyen alanları da istifa edebilirler. Geni? alanlarda kümeler halinde ve kenarlarda etkileyici olurlar. Arsız ve yalıc? Bambular en az 45 cm. derinlikte yeraltı bariyerleri ile durdurulabilir. Bu yöntem özellikle küçük bahçelerde çok yararlı olur. Bütün Bambular kaplarda yeti?ebilir ve teras ve avlulara zerafet katmak ya da portatif görüntüler oluşturmak için kullan?labilir.

Bambular yeterli nem olduşu sürece her tür toprakta yeti?irler. Kuraklı?a dayanıklı olmalarına ra?men bu durumda yaprakları kurur ve görüntüleri bozulur. bol güne? ya da hafif gölge k?sımlara ve mümkünse su kenarlarına dikin. Ya?lı Bambuların ilkbaharda dipten kesilmeleri gerekir.

MOR ORK?DE A?ACI (Bauhinia purpurea)

Yaprak döken a?açlardır. Gözalıc? çiçekleri vardır. Ülkemizde pek tan?nmayan bu a?açlar sadece Akdeniz ve Ege sahil k?sımlarımıza uyum sa?layabilir. Mor Orkide A?açları kış ortasından ilkbahar ba??na kadar 6-7 cm. çap?nda ve gerçekten çok harika mor renkli çiçekler açarlar. Kendi halinde b?rak?ldışında çok gövdeli olarak yeti?en bu a?açlar, budanmak suretiyle tek gövdeli olarak yeti?tirilebilir. Çiçeklenmeyi takiben oluşan tohum zarfları gösteri?sizdir.

D?KEN ÜZÜMLER? (Berberis cinsi)

 450 kadar türü bulunan, yaprak döken ya da herdemye?il çalılardır. Karamuk, kadıntuzluşu ve amberparis adlarıyla da bilinirler. Birçok türü ülkemizde doğal olarak yeti?mektedir.

Küçük ve sık, pekçok değişik renkte olabilen gösteri?li yaprakları yüzünden süs bitkisi olarak kullan?lırlar. Bazı türler sonbaharda fevkalade güzel sonbahar renklenmeleri yapar. Sar? ve bazen kırmızı olabilen çiçekleri ile, sar?, kırmızı ya da siyah meyveleri vardır. Pekçoşunun gövdeleri dikenli iken kimisinin yaprakları da dikenlidir.

Diken Üzümleri kenar dikimlerinde geçilmesi zor bariyeler oluşturabilirler. K?sa boylu olanlar ise bodur çit te?kili için uygundur. Dar çimenlik alanlarda, özellikle kırmızı yapraklı olanlar, ye?il çimlerle tatlı bir tezat oluşturarak hoş bir görsel etki b?rakırlar.

Tam güne? veya hafif gölge k?sımlara ve nemli, iyi süzülen topraklara dikin. Bununla beraber her tür toprakta yeti?meleri de mümkündür. Yaprak döken türler herdemye?ilere göre susuzlu?a daha duyarlıdır. Tek olarak kullan?lanlar budanmaya ihtiyaç göstermeyebilirlerse de çit te?kilinde kulan?lanlar büyüme sezonunda 2-3 kez budanmalıdır.

Üretilmeleri; tohum ve çelikle olur. Çelikler, yapraklı k?sımları topra?a gelecek şekilde ters dikilmelidir.

HU? A?AÇLARI (Betula cinsi)

 60 kadar türü bulunan, yaprak döken a?aç ve çalılardır. Hu?lar çevre düzenlemelerinde çok sevilen, aranan ve çok miktarda kullan?lan a?aç ve çalılardır. Bu bitkiler her tür iklim koşullarına özellikle soşuk iklimlere kolaylıkla uyum sa?larlar. Çalı formunda bazı türlerine kutuplarda rastlanmaktadır. Sadece iki türü ?lıman iklimlerde yeti?ebilir. Bunlar; ülkemizin doğal türü olan akhu? ile (Betula pendula) Irmak Hu? A?ac?dır. (Betula nigra) Hu? a?açları kolaylıkla hibridlendiklerinden dolay? türleri genellikle karşıt?r?lır. Bütün Hu? a?açları dayanıklıkları, gösteri?li gövde kabukları ve parlak sar? sonbahar renklenmeleri ile ünlüdürler. Geni? alanların a?açlandır?lmasında kullan?ld?kları gibi, geni? caddelerde yol a?ac? da olurlar. 4 türü ülkemizde doğal olarak yeti?mektedir.

Hu? A?açlarının tümü ???k a?ac? olduşu için, tam güne? alan k?sımlara dikilmelidirler. Toprak istekleri fazla de?ilse de iyi drene olan topraklarda daha iyi geli?irler. Üretilmeleri; ilkbaharda ekilen tohumlarla ve a?? ile olur.

IRMAK HU? A?ACI (Betula nigra)

Genç a?açların parlak kırmızı kabukları vardır. Sonraları kabuklar soyulur ve pembemsi-beyaz bir renk alır. Olgun a?açların gövdeleri ise siyahi-kahverengi renkte ve pul-puldur.

Açık alanlarda yeti?tirilen a?açlar yuvarlak, hafifçe e?ilen dallı olurlar. Bu durumda 20-25 m. boy ve boylarının yarısı kadar da yayılım yaparlar. Tüm bölgelerimize rahatlıkla uyum sa?layabilecek olan bu tür, rutubetli topraklara dikilmelidir.

AK HU? (Betula pendula)

Kuzeydoşu ve Doşu Anadolu’da tabii olarak yeti?en Akhu?lar, Si?illi Hu?, Sark?k Hu? ve Kumhuşu adlarıyla da bilinirler. Gençken piramidal olan bu a?açlar, yaşland?kça oval bir form alırlar. Akhu?ların çok güzel sark?k dalları, beyaz kabukları ve sonbaharda sar? renklenmeler yapan yaprakları vardır. Sıcaklı?a ve kuraklı?a uyum sa?layabilen nadir Hu?lardandır. Nemli, iyi drene olan, kumlu topraklarda iyi büyürler. Gençken yava? büyürlerse de sonraları geli?meleri h?zlanır. 20-30 m. boy ve 5-6 m. yayılım yapabilirler.

A?alayan Hu?, "Youngii" çok güzel sark?k dallara ve ?emsiyemsi bir tepeye sahiptir. Bununla beraber sıcak ve kuru iklimlere dayanamaz. A?aç formunu alabilmesi için desteklenmelidir.

"Dalecarlica" kültivarının ise kesik damla şeklinde yaprakları vardır. Bunun da sark?k dalları vardır ve yine bu da sıcak, kuru iklimlere gelmez.

GEL?N DUVAKLARI (Bougainvillea cinsi)

 Yaprak dökmeyen ya da yarı döken sar?lıc? bitkilerdir. Gözalıc? çiçekleri vardır. Gelin duvakları muhte?em çiçekleriyle en gözalıc? asma türü bitkilerden biridir. Çiçeklerin renkli k?smı; küçük, beyaz, çiçekleri saran, 3 parçalı, gösteri?li çiçek çanaklarından oluşur. Morumsu-kırmızı, eflatun-pembe, portakal, sar? ve beyaz arasında değişen renklerde çiçek ve çiçek çanakları (brakte) vardır. Sıcak bölgelere inildikçe artan çiçeklenme, kış? ?lık geçen senelerde neredeyse bütün bir yıla yayılabilir. Asma çiçeksiz kaldığında, kalp şeklindeki yapraklar yoşun bir ye?illik sa?larlar. Güney Amerika kökenli bitkilerdir.

Konsolos Çiçe?i olarak da bilinen Gelin Duvakları zemin kaplamadan teras çevrelemeye, çit oluşturmaktan,çardak oluşturmaya kadar pekçok yerde kullan?labilirler. Peyzajda parlak renk boyutları kazandırması yanında, çit ve duvarları gölgelendirmede ve güne?li bay?rları örtmede de kullan?lırlar. Çok gürbüz geli?irler. E?er destek verilirse, kuvvetli dallar evin çevresini çabucak sararlar. büyüme karakteri, formları ve çiçek renkleri, türlere ve kültivarlara gör farklılık arzeder. "Temple fire" gibi birkaç kültivar, yer örtücü olarak kullan?lan çalı formunda asmalardır. H?zla büyümelerini göze alarak yeterince geni? alanlara dikin, aksi halde sık sık budaman?z icabedecektir.

"Afterglow" bol, sar?-portakal çiçeklidir, çok h?zlı büyür. "Barbara Karst" erken çiçek açar ve açık altuni çiçekleri vardır. "cherry Blossom"Un alacalı çiçekleri vardır; bunlar pemb gölgeli ve ortaları ye?ilimsi beyazdır. "Mrs. Butt" eski moda, koyu kırmızı çiçekli bir varyetedir. "Orange King" soşuşu sever, bronz-portakal brakteleri vardır. "San Diego Red" dayanıkllı?? en iyi olanlardan biridir, güzel yaprakları ve uzun süreli ye?illi?i olur. Bu uzun boylu asman?n koyu kırmızı çiçekleri vardır.

Gelin Duvakları soşu?a ve dona duyarlı bitkilerdir. Akdeniz ve Ege sahil kesimimizde ve İstanbul’da Adalar gibi ?lıman yerlerde d??ar?da yeti?tirilebilirler. Di?er bölgelrimizde kapta yeti?tirilip kışın içeriye almalıdır. Yeni dikilen bitkileri tutması için sık sık sulayın. Tuttuktan sonra en yüksek çiçek verimi için suyu en aza indirin. ?yi süzülen ancak çok zengin olmayan topraklarda iyi geli?irler. Dikkatli dikin çünkü kökler zarar görebilir. Tam güne? alan, rüzgardan korunan yerlere dikin. Dayanıksız, gevrek ve kır?lgan gövdesinin a?açsı dallarını kaldırabilmesi için dayanıklı bir deste?e sık?ca başlayın. Kuvvetli budamaya dayanıklı olan bu bitkileri ilkbahar ya da sonbaharda kök seviyesinden kuvvetlice budasan?z bile seneye yine çiçek açacaklardır. Yaprak bitki ve t?rt?l problem olabilir.

DÜN-BUGÜN-YARIN (Brunfelsia pauciflora "Floribunda")

 Herdemye?il çalılardır. Gösteri?i çiçekleri vardır. Brezilya kökenli bu bitkinin 10 cm. uzunluşunda koyu ye?il ve bükülebilir yaprakları vardır.

Boru şeklindeki çiçekler kümeler halindedir ve ilkbahardan yaza kadar çok miktarda açarlar. Eflatun renkte açan çiçekler daha sonra lavanta, nihayetinde de beyaza dönerler. Bitki Dün-Bugün-Yarın adını çiçeklerinin bu özelli?inden dolay? almı?t?r. şekil vermek için ilkbaharda budayın ve düzensiz, çarp?k dalları kesin. ?yi süzülen gübreli topraklara dikin ve direkt güne? ışığından koruyun. Kplarda yeti?tirdi?iniz taktirde mükemmel görüntüler elde edebilirsiniz.

KELEBEK ÇALILARI (Buddleja cinsi)

 100 kadar türü bulunan, kimisi yapra?ını döken, kimisi de dökmeyen çalılardır. Gösteri?li çiçekleri vardır. Yaz aylarında açan çok gösteri?li çiçekleri sebebiyle peyzajda kullan?m alan? bulurlar. Ayrıca adlarından da anlaşılabileceği gibi, çiçekli oldukları zaman civardaki tüm kelebekleri bahçenize toplayarak peyzaja değişik ve bambaşka bir boyut eklerler. Buddleja davidii ve Buddleja alternifolia ile bunlara ait pekçok kültivar peyzajda yayg?n olarak kullan?lmaktadır. -15 C ye kadar olan donlarda dallar ölse bile, kök canlı kalır ve sonbaharda yeniden sürer. Pekçok değişik renkte olabilen çiçekler bazılarında kokuludur da. Çin kökenli bitkilerdir.

Tam güne? ya da k?smi gölge k?sımlara ve organik maddelerce zengin, iyi drene olan topraklara dikin. Maximum çiçeklenme için sonbaharda veya kışın çalıları toprak seviyesinden 20-30 cm. kadar yüksekten tamamen kesin.

Üretilmeleri; çelikle olur.

Buddleja alternifolia

Yaz ba??nda açan ve çalının tepesinden yerlere doğru sarkan harikulade gösteri?li pembe çiçekleri vardır. ?nce ve sark?k dalları ile, budanmayan bitkiler 7-8 m. boylanabilir. Kuvvetli budanan çalılar sezonda 1-1,5 m. boylanırlar.

Buddleja davidii

Geni?çe yayılan, dar ve uzun yapraklı bir çalıdır. K?? sonunda kök seviyesinden kuvvetli budand??? takdirde masif çiçeklenme olur. Yetrli sulama ve gübrelemeyle özellikle sıcak bölgelerde senede 2 m. ye ulaşan büyümeler gözlenbilir. Portakal, pembe, mavi, beyaz ya da bunların çe?itli tonlarında olan çiçekler Temmuz ayından itibaren dal uçlarında belirlemey başlar ve Eylüle kadar açık kalabilirler. kelebeklerin, kokusu hoşlarına gittiği için bu çalılara geldikleri san?lmaktadır. Pkçok değişik kültivarını fidanlıklardan temin etmek mümkündür.

"royal Red" mor, "Ile de France" koyu mavi, "Variabilis" pembe, "White Cloud" beyaz çiçekli kültivarlardır.

??M??RLER (Buxus cinsi)

 70 kadar türü bulunan, herdemye?il a?aç ve çalılardır. Uzun Yapraklı ?imıir (Buxus longifolia) ve Adi ?imıir (Buxus sempervirens) ülkemizde doğal olarak yeti?en ?imıir türleridir.

Bu cinse mensup bitkiler sık ve dolgun formlarını ve ye?illiklerini bütün sene boyunca muhafaza ettikleri için yayg?n olarak kullanırlar. Küçük ve oval olan yapraklar genellikle koyu-ye?il ve özlüdür. ?imıirler budamaya fevkalade iyi cevap verdiklerinden pekçoşuna budama ile güzel şekiller verilebilir. Topiary olarak da kullan?labilirler.

Kök sistemleri çok yüzeysel olduşundan çapalama, vs. i?lemler sırasında bu durum göz önünde bulundurulmalıdır.

Bodur çit ve bordür te?kilinde çok az say?da bitki ?imıirlerin güzelli?i ve dolgunluşu ile boy ölçü?ebilir. Fidanlıklarımızda daha çok Adi ?imıir ve bunun çok say?da varyete ve formu bulunmaktadır. ?imıirleri tam güne? ya da hafif gölge yerler dikmeli ve kuvvetli rüzgarlardan korumalıdır. ?yi drene olan nemli topraklarda en iyi geli?meyi gösterirler. Özellikle yaz aylarında toprağı hafifçe malçlamak çok iyi netice verir. Budamaya çok iyi cevap verirlerse de budamadan kullanmak da mümkündür.

Üretilmeleri; tohumla ve yaz?n dikilen çeliklerle olur.

Kaynak

Dr. Gürkan CEYLAN
D?? Mekan Süs Bitkileri ve Peyzajda Kullan?mları
Flora Yayınları